Tunceli’de yaşayan Hüseyin Yalnız, 1981 yılında ayrıldığı ve uzun yıllar özel güvenlik bölgesi uygulamaları nedeniyle girişlerin kısıtlandığı Peter Köyü’ne 45 yıl sonra döndü. Munzur Vadisi Milli Parkı sınırlarında bulunan köye ulaşmak için Munzur Nehri’ni botla geçen Yalnız, kaybolan patikalar nedeniyle ormanlık alanda yaklaşık 3 saat yürüdü.
Peter Köyü’nün 1992 yılında güvenlik gerekçesiyle boşaltıldığı belirtilirken, köyde doğup büyüyen Yalnız yeniden yerleşebilmek ve yakınlarının mezarlarını ziyaret edebilmek için ulaşım sorununun çözülmesini istedi. Köprü ve yol bulunmamasının özellikle fiziksel rahatsızlığı olan kişiler açısından dönüşü güçleştirdiğini söyleyen Yalnız, yetkililere yol ve köprü çağrısında bulundu.
Munzur Nehri’ni botla geçti
Uzun yıllardır köyüne gidemeyen Hüseyin Yalnız’ın dönüş yolculuğundaki ilk önemli engel Munzur Nehri oldu. Bölgede köprü bulunmaması nedeniyle nehir bot yardımıyla geçildi. Nehrin ardından başlayan kara yolculuğu da ulaşım altyapısının bulunmaması nedeniyle yürüyerek sürdürüldü.
Geçmişte kullanılan patikaların kaybolması, köye erişimi daha da zorlaştırdı. Yalnız, gönüllü olarak kendisine eşlik eden ekiple birlikte ormanlık alanda yaklaşık 3 saat süren yürüyüşün ardından Peter’e ulaşabildi. Bu yolculuk, özel güvenlik bölgesi kapsamındaki uzun süreli kısıtlamaların ardından köye yapılan ilk dönüş olması bakımından Yalnız için ayrı bir anlam taşıdı.
Yalnız, Peter ve Gafat mezralarının Sarıtaş’a bağlı olduğunu belirterek ulaşım konusunda destek beklediğini dile getirdi. Köye düzenli biçimde yerleşilemese bile mezar ziyaretlerinin yapılabilmesi için yolun gerekli olduğunu vurguladı.
“Yol olsa geliriz, gideriz”
Hüseyin Yalnız, köyüne dönmek istemesine rağmen mevcut koşulların buna elvermediğini söyledi. Uzun süredir Peter’e gelememesinin temel nedeninin ulaşım eksikliği olduğunu anlatan Yalnız, yaşadığı rahatsızlıkların da saatler süren zorlu yürüyüşü güçleştirdiğine dikkat çekti.
Yetkililere seslenen Yalnız, köye bir yol yapılmasını istedi. Yolun açılması halinde geliş gidişlerin mümkün olacağını belirten Yalnız, kendisine barınabileceği küçük bir yer yaparak Peter’de yaşamayı arzuladığını ifade etti. Tunceli Merkez yerine baba ve dede ocağında bulunmak istediğini söyleyen Yalnız, köyü yeniden şenlendirme isteğini paylaştı.
Yalnız, ulaşım sağlanması halinde köyde sobasını yakıp çayını içerek sakin bir yaşam sürebileceğini anlattı. Köye tam zamanlı dönüş mümkün olmasa dahi aile mezarlarına erişebilmenin kendileri için önemli olduğunu kaydetti. Çözüm süreciyle birlikte Peter’e yeniden dönmek istediğini belirten Yalnız’ın talebinin merkezinde yol ve köprü bulunuyor.
Özel güvenlik bölgesi uygulamaları köye erişimi kısıtladı
Munzur Vadisi Milli Parkı içinde yer alan Peter Köyü, 1992 yılında güvenlik gerekçesiyle boşaltıldı. Sonraki yıllarda uygulanan özel güvenlik bölgesi kararları nedeniyle köye girişler uzun süre kısıtlandı. Yalnız’ın 1981’de ayrıldığı köyüne ancak 45 yıl sonra ulaşabilmesi, bölgede köye dönüşlerin önündeki güvenlik ve ulaşım kaynaklı güçlükleri yeniden gündeme taşıdı.
Köye ulaşmak için köprü yerine bot kullanılması ve devamındaki güzergâhın saatler süren yürüyüşle aşılması, dönüşün yalnızca giriş kısıtlamalarının kalkmasıyla tamamlanamadığını gösterdi. Yalnız’ın çağrısı, köyün erişilebilir hale gelmesi için fiziki altyapının da oluşturulması yönünde oldu.
Köye dönüşler için yerel kurumlara ve hükümete çağrı
Hüseyin Yalnız’ı gönüllü olarak Peter Köyü’ne götüren ekipte yer alan Munzur Arama Kurtarma Derneği Genel Koordinatörü Mehmet Bidav da köye dönüşlerin desteklenmesi gerektiğini söyledi. Barış sürecinin toplumsal sonuçlarının görülmesi gerektiğini belirten Bidav, köylere dönüşü bu sürecin önemli adımlarından biri olarak değerlendirdi.
Bidav, Dersim’de 280 köyün boşaltıldığını, bunun büyük bir göçe ve üretimsizliğe yol açtığını ifade etti. Tarım ve hayvancılığın yanı sıra sosyolojik açıdan da ciddi travmalar yaşandığını söyleyen Bidav, sürecin toplum, ekonomi ve sosyal yaşam üzerinde karşılık bulması gerektiğini kaydetti.
Köylere yeniden dönüşün sağlanabilmesi için yerel kurumların ve hükümetin ciddi tedbirler alması gerektiğini belirten Bidav, dönüş yapmak isteyenlere imkân ve olanak tanınması çağrısında bulundu. Hüseyin Yalnız’ın 45 yıl sonra gerçekleştirdiği yolculuk da Peter Köyü özelinde ulaşım altyapısı ve köye dönüş koşullarına ilişkin beklentileri görünür hale getirdi.
Yorumlar